มองวัฒนธรรมอย่างลึกซึ้งถึงประเพณีสงกรานต์ที่เปลี่ยนแปลงไปในปัจจุบัน และการจัดงานประเพณีสงกรานต์แบบล้านนาที่กำลังจะเกิดขึ้นในเดือนเมษายน 2561 โดยอาจารย์นคร พงษ์น้อย ผู้อำนวยการไร่แม่ฟ้าหลวง

 

วัฒนธรรมที่เปลี่ยนไปตามยุคสมัย

ตามประเพณีล้านนาจุดสำคัญที่สุดของงานสงกรานต์คือครอบครัว ให้ครอบครัวได้อยู่ร่วมกัน ใกล้ชิดสนิทสนมกัน เพิ่มความสัมพันธ์ซึ่งกันและกัน ซึ่งวิธีที่ทำให้ความสัมพันธ์ในครอบครัวแน่นแฟ้นก็คือพิธีรดน้ำดำหัว หาใช่การเอาน้ำสาดกันเล่นไม่ ถ้าพูดถึงสงกรานต์อยากให้มีความหมายถึงการเคารพนบนอบผู้ใหญ่มากกว่า แล้วให้การเล่นน้ำเป็นส่วนประกอบ เดิมการรดน้ำดำหัวคือเอาขันใส่น้ำขมิ้นส้มป่อย วางบนหน้าแล้วผู้สูงอายุจะเอามือวักน้ำมาแตะที่ศีรษะ การสาดน้ำเป็นเพียงส่วนหนึ่งที่อากาศร้อนแล้วเด็ก ๆ เอาน้ำมาสาดกัน เป็นความสนุกสนาน แต่ปัจจุบัน ความสัมพันธ์ทางครอบครัวก็ลดเลือนไป พอนึกถึงสงกรานต์ก็นึกถึงถนนข้าวสาร เป็นความสนุกหนุ่มสาว ผู้สูงอายุก็ลดความสำคัญลงไป ประเพณีก็อาจไม่ได้รับการปฎิบัติอย่างต่อเนื่อง จนสุดท้ายก็ถูกลืมไปในที่สุด การจัดงานในครั้งนี้มีจุดประสงค์คือ ทำอย่างไรที่จะนำวัฒนธรรมเก่าแก่มาอยู่ร่วมกับยุคสมัยปัจจุบันได้อย่างกลมกลืน

 

สิ่งที่จะเกิดขึ้นในงานประเพณีปีใหม่แบบล้านนาในปีนี้

เราจะดำเนินการไม่ให้น่าเบื่อและสะดวกต่อผู้สูงอายุ ประเพณีหลายอย่างต้องเลิกล้มไปเพราะมันน่าเบื่อ สิ่งที่ปรับให้สะดวก “ความรู้สึกแห่งยุคสมัย” เป็นเรื่องสำคัญ เพราะสมัยนี้อะไรก็รวดเร็วขึ้น และการปรับปรนจะช่วยให้การสืบสานวัฒนธรรมประเพณีเป็นไปได้ด้วยดี การทำงานวัฒนธรรมคือการสร้างสรรค์และการทดลอง ไม่ใช่ว่าร้อยปีทำอย่างไร ตอนนี้จะทำอย่างนั้น สิ่งที่เราสร้างสรรค์ใหม่ คือ “ความกระชับ” แต่พยายามคงสิ่งที่สวยงามไว้ อย่างน้ำขมิ้นส้มป่อยเป็นของที่ทำมาแต่โบราณและยังเป็นวัสดุตามธรรมชาติของพื้นถิ่น แต่เจือด้วยน้ำอบน้ำหอม เจือเกสรดอกไม้ มีการอันเชิญพระพุทธรูปไม้อายุกว่าร้อยปี 16 องค์ เพื่อให้คนได้สักการะ และการใช้รางพญานาคที่สืบทอดมาแต่โบราณที่ไม่เน้นการเอื้อมสาดน้ำ สิ่งที่อยากเห็นจากงานครั้งนี้ คืออยากเห็นคนที่ได้ร่วมงานมีความสุข มีความชื่นชุ่มใจในเทศกาลสงกรานต์ เราอยากให้คนมีคุณภาพชีวิตที่ดี มีความสุข แล้วอะไรจะดีกว่าการทำกิจกรรมที่ดีร่วมกัน ได้พบปะเพื่อนฝูง ซึ่งสำคัญ เพราะการจัดงานอย่างนี้ ทำให้หลายหน่วยงานได้มาพบกัน สรงน้ำพระด้วยกัน

 

ก้าวต่อไปในอนาคต

ไร่แม่ฟ้าหลวงจะจัดงานด้านศิลปวัฒนธรรมอย่างต่อเนื่องงานต่อไปที่จะจัดคือ งานประกวดพานพุ่มแบบล้านนา ซึ่งจะทำในวันคล้ายวันเสด็จสวรรคตของสมเด็จย่าฯ 18 ก.ค. 61 หน่วยงานของเราเป็นหน่วยงานที่ได้รับการสนับสนุนและร่วมมือจากหลายฝ่าย เพราะพระบารมีของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ที่คนไม่ลืมพระองค์ท่าน

 

อยากฝากอะไรถึงผู้ที่สนใจ

การจัดงานในครั้งนี้ยังเป็นการนำเสนอความเป็นไทยของเราให้คนได้ชื่นชม การร่ายรำ ฟ้อนแบบพื้นเมือง จมูกก็จะได้กลิ่นความหอมหวนของน้ำอบน้ำปรุง เราเป็นคนไทย เป็นชนชาติที่มีความสุนทรียะ เราจะปล่อยให้สิ่งเหล่านี้หายไปได้อย่างไรกัน กับความละเอียดประณีตในจิตใจ

webmaster
at  / by

Written by